Wpływ słońca na skórę

Jako, że lato w pełni (przynajmniej lato w sensie kalendarzowym ) postanowiłam napisać co nieco o tym, o czym zapewne chcielibyście usłyszeć, a czego wam po długim okresie jesienno-zimowym na pewno brakuje- a mianowicie o słońcu.

Promieniowanie UV

Światło słoneczne zostało podzielone ze względu na jego różne oddziaływanie na człowieka na kilka zakresów, tak więc promieniowanie ultrafioletowe to tylko jeden z tych zakresów, który ma najistotniejszy wpływ na naszą skórę i proces opalania. Do powierzchni Ziemi dociera promieniowanie ultrafioletowe z zakresu 280-400 nm ("nm" to nanometry-jednostka długości- w tym wypadku mówimy o długości fal świetlnych).

Promieniowanie ultrafioletowe dzieli się na trzy rodzaje:

• UVC - 200-280 nm. Ten rodzaj promieniowania jest prawie całkowicie pochłaniany przez warstwę ozonową atmosfery, otaczającą kulę ziemską, tak więc promienie UVC nie występują w świetle słonecznym docierającym do powierzchni Ziemi. (Promieniowanie UVC wykorzystuje się na przykład w warunkach laboratoryjnych do sterylizacji czyli odkażania i zabijania chorobotwórczych mikroorganizmów (bakterii)

• UVB - 280-320 nm. Stanowi ono 5 % całego promieniowania ultrafioletowego docierającego do powierzchni Ziemi. To ono jest w największym stopniu odpowiedzialne za pojawienie się oparzeń słonecznych, a także powoduje pigmentację czyli to, co najbardziej nam się podoba i na czym nam najbardziej zależy- efekt opalonej skóry.

• UVA - 320-400 nm, podzielono go dodatkowo na dwie podgrupy; UVA - I czyli długie 340-400 nm oraz UVA-II czyli krótkie 320-340 nm. Stanowi ono 95 % całego promieniowania ultrafioletowego docierającego do powierzchni Ziemi. Nie powoduje powstawania rumienia i poparzeń, natomiast powoduje pigmentację skóry oraz- jak się okazało w ostatnim czasie- to ono jest głównie odpowiedzialne za tzw. fotostarzenie się oraz zmiany nowotworowe skóry.

Mówiąc na temat słońca, na temat promieniowania ultrafioletowego, należy przede wszystkim wymienić jego korzystne efekty oddziaływania. Do takich z pewnością należy:

• Poprawa nastroju (udowodniono, że promieniowanie słoneczne powoduje wydzielenie serotoniny). Co tu dużo mówić- na pewno każdemu z nas już sam widok jaśniejącego słońca na błękitnym niebie wprawia w dobry nastrój.

• Leczenie tzw. „depresji zimowej” (patrz punkt 1). Amerykańscy naukowcy udowodnili, że ludzie mieszkający w północnych częściach Europy (kraje skandynawskie), czyli tam, gdzie klimat ewidentnie nie sprzyja zażywaniu kąpieli słonecznych na otwartej przestrzeni, znacznie częściej chorują na depresję, niż mieszkańcy krajów Europy środkowej i południowej (Grecja, Hiszpania, Włochy).

• Efektem działania promieniowania UVB na skórę jest umożliwienie syntezy witaminy D₃ (dla wytworzenia odpowiedniej ilości witaminy D₃ wystarczy dziennie przebywać na słońcu tylko przez 15 minut z odsłoniętą twarzą i dłońmi). Odpowiednia ilość tejże witaminy chroni przed osteoporozą.

• Leczenie niektórych poważnych dermatoz, między innymi łuszczycy. W tych przypadkach intensywne opalanie, czy częste przebywanie na słońcu jest wręcz bardzo wskazane!

Uwaga!

Dwie ważne informacje, zanim przejdziemy do niekorzystnych efektów korzystania z opalania. Naskórek człowieka, a w szczególności warstwa rogowa (najbardziej zewnętrzna warstwa skóry), jest w stanie zatrzymać promieniowanie UVB aż w 90%, natomiast ze względu na większą długość fali promieniowanie UVA aż w 50% przenika do warstwy siateczkowatej i brodawkowatej skóry właściwej (czyli do najgłębszych warstw skórnych)!

Promieniowanie UV wywołuje dwa typy reakcji barwnikowej, tzn. pigmentację bezpośrednią (natychmiastową), pojawiającą się na krótko po ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe, wywołaną promieniami UVA, oraz pigmentację pośrednią (opóźnioną), będącą następstwem działania UVB, pojawiającą się po ok. czterdziestu ośmiu godzinach po naświetlaniu.( Pigmentacja bezpośrednia wywołana jest uwalnianiem melaniny do keratynocytów. Pigmentacja pośrednia spowodowana jest pobudzeniem melanocytów do produkcji melaniny i ich namnażaniem. Informacje na temat syntezy barwnika skóry znajdziecie oczywiście w kolejnych artykułach.)

Niekorzystne efekty oddziaływania promieniowania UV:

• Promieniowania UVB przede wszystkim wywołuje na skórze rumień. Rumień jest następstwem reakcji zapalnej, spowodowanej uszkodzeniem przez ultrafiolet błon komórkowych keratynocytów (komórek naskórka). Dochodzi do rozszerzenie się naczyń krwionośnych, pieczenia, podrażnienia, zaczerwienienia skóry. (Promienie UVB mają krótszą długość fal niż UVA, docierają głównie tylko do poziomu naskórka, ale za to posiadają o wiele większą energię w porównaniu z promieniowaniem UVA, dlatego też to właśnie one powodują efekt poparzenia i zaczerwienienia skóry.)

• Promieniowanie UVB powoduje hiperkeratozę- dochodzi do znacznego pogrubienia warstwy rogowej naskórka, co jest szczególnie niekorzystne w wypadku skóry tłustej i trądzikowej. Dodatkowo na skutek oddziaływania promieni UV, na skórze pojawiają się liczne zaskórniki.

• Oprócz tego to promieniowanie UVB odpowiedzialne jest za tzw. immunosupresję tzn. upośledzenie pracy układu odpornościowego. UVB uszkadza komórki Langerhansa (są to komórki odpornościowe w skórze człowieka).

• Promienie UVA, penetrując znacznie głębiej niż UVB, powodują uszkodzenia strukturalne i funkcjonalne w skórze właściwej. Dochodzi do zjawiska „photoaging” (fotostarzenia się skóry)!!!

• Promieniowanie UV wyzwala większą ilość wolnych rodników. Wolne rodniki to niezwykle aktywne cząsteczki, które atakują prawie wszystkie składniki żywych tkanek i są przyczyną wielu zniszczeń w organizmie. Pogarszają one stan skóry i przyspieszają jej starzenie, a także powodują pośrednio wiele poważnych chorób.

• Reakcje fotouczulające. Istnieją takie substancje chemiczne zawarte np. w kosmetykach oraz leki lub zioła, które same w sobie nie posiadają żadnych właściwości, które by mogły niekorzystnie oddziaływać na skórę, jednak pod wpływem promieniowania UV powodują niekorzystne reakcje skórne. Są to właśnie tzw. reakcje fotouczulające, które przejawiają się stanami zapalnymi skóry, jej zwiększoną wrażliwością, zaczerwieniem, może też pojawić się wysypka alergiczna lub przebarwienia skóry. Za te reakcje jest głównie odpowiedzialne promieniowanie UVA.

• Wykazano, że istnieje zależność między schorzeniem oczu zwanym kataraktą lub zaćmą a nadmierną ilością promieniowania UVB. Zaćma objawia się zmętnieniem soczewki oka, co w rezultacie doprowadza do upośledzenia wzroku. Dlatego tak ważna jest ochrona oczu za pomocą okularów przeciwsłonecznych, których szkła gwarantują skuteczną ochronę przed UVB/UVA! Dlatego w okulary przeciwsłoneczne należy zaopatrzać się tylko i wyłącznie w salonach optycznych.

• Nowotwory skóry to najpoważniejszy niekorzystny efekt działania promieniowania UV. Głównie jak się niedawno okazało przyczyniają się do niego promienie UVA! Najgorszą odmianą jest rak złośliwy zwany czerniakiem.

A teraz kilka słów na temat kolejnego, bardzo niekorzystnego zjawiska wywołanego ekspozycją na słońce, czy też korzystaniem z łóżek solaryjnych. Photoaging, czyli fotostarzenie się skóry -jest to przyspieszony proces starzenia się spowodowany głównie przez promieniowanie UVA.

Objawy fotostarzenia się:

• Degradacja czyli niszczenie włókien kolagenowych.

• Zniekształcenie włókien elastyny.

• Teleangiektazje (liczne, rozszerzone naczynka krwionośne).

• Zgrubienie, przesuszenie skóry.

• Powstawanie przebarwień.

• Utrata jędrności i elastyczności skóry.

• Powstanie sieci drobnych zmarszczek na całej twarzy.

• Żółty odcień karnacji.

• Uaktywnienie enzymów-metaloproteinaz niszczących włókna kolagenowe.

Autor: Mgr Monika Świrydowicz, kosmetolog